Lees deze email online
Nieuwsbrief 5.1, maart 2017

 

Voltaire-lezing: Islamitische filosofie in West-Afrika 

In 2017 start het Kenniscentrum Frankrijk-Nederland met een nieuw, jaarlijks terugkerend publieksevenement: de Voltaire-lezing. Hiervoor zullen wij jaarlijks een vooraanstaande intellectueel uitnodigen uit de Frans­talige wereld wier werk en denken naar onze overtuiging nieuwe, frisse perspectieven kan bieden op een of meer van de problemen van onze tijd.

De inaugurale Voltaire-lezing wordt op 14 maart a.s. gehouden door de Senegalese hoogleraar Souleymane Bachir Diagne (Columbia University). Diagne is gespecialiseerd in de geschiedenis van de filosofie, in het bijzonder de islamitische filosofie. Volgens Jeune Afrique is hij een van de invloedrijkste Afrikaanse denkers van deze tijd.

In deze lezing geeft Souleymane Bachir Diagne een beeld van de intellectuele en spirituele traditie die de islam in West-Afrika heeft gevormd. Om te beginnen schetst hij de geschiedenis van de eruditie in de regio, die ingaat tegen het idee dat Afrikaanse culturen in essentie oraal zijn. Vervolgens bespreekt Diagne de rol van geleerden, met name die van de Jakhanke-geestelijken en de soefi-ordes bij de verspreiding van de islam in West-Afrika. De traditie die zij vestigden en die op onderwijs, pacifisme en verdraagzaamheid was gebaseerd, is een betere manier geweest om de bevolking van West-Afrika voor de islam te winnen en zich tegen kolonialisme te keren dan de oorlogen die in de negentiende en twintigste eeuw in naam van religie zijn uitgevochten. Zal die traditie de islam in West-Afrika blijven bepalen in de toekomst? Na zijn lezing zal Diagne worden geïnterviewd door Dorrit van Dalen (African Studies Centre Leiden).

Tijd en plaats: dinsdag 14 maart, 20:00 uur, Spui 25 Amsterdam. De voertaal is Engels.
Toegang vrij, wel graag aanmelden via www.spui25.nl.

 

ONZE LEDEN STELLEN ZICH VOOR

 

Philippe Van Haute
Ik heb wijsbegeerte gestudeerd in Leuven en Straatsburg. Daarna verbleef ik een jaar in Straatsburg waar ik bij Philippe Lacoue-Labarthe een ‘Diplôme d’études approfondies en philosophie contemporaine’ behaalde. Vervolgens schreef ik in Leuven een proefschrift over de invloed van Hegel en Heidegger op de psychoanalyse van Jacques Lacan en verbleef ik nog een jaar in Parijs om over Derrida en Heidegger te werken. In 1991 kwam ik als post-doc naar Nederland, eerst in Tilburg en daarna in Nijmegen, waar ik in 1994 werd benoemd tot hoogleraar wijsgerige antropologie. In die periode werkte ik over politieke filosofie en was ik betrokken bij de eerste Nederlandse vertaling van teksten van Claude Lefort. Ook was ik lange tijd werkzaam als psychoanalyticus in Leuven.
Al die tijd ben ik mij voor de relatie tussen wijsbegeerte en psychoanalyse en voor de hedendaagse Franse filosofie (Foucault, Derrida, Canguilhem, Deleuze) blijven interesseren. In 1996 richtte ik met enkele collega’s het ‘Symposium Phaenomenologicum’ op dat jaarlijks samenkomt in Perugia en in 2008 de ‘Société internationale de psychanalyse et de philosophie / International Society for Psychoanalysis and Philosophy’. Deze vereniging wil filosofen die (ook) psychoanalyticus werden en psychoanalytici die in filosofie geïnteresseerd zijn met elkaar in contact brengen. Beide organisaties zijn tweetalig (Frans/Engels) en de laatste aanvaardt ook lezingen in de taal van het land waar een bijeenkomst plaatsvindt. Ze willen op die manier ontsnappen aan de Angelsaksische monocultuur die verschralend werkt voor onze disciplines.
In Nijmegen was ik in 2013 betrokken bij de oprichting van het Center for Contemporary European Philosophy. Dit centrum doet onderzoek naar de hedendaagse continentale wijsbegeerte en verdedigt een pluriforme insteek. Mijn eigen onderzoek heeft zich de laatste jaren meer en meer op het werk van Sigmund Freud gericht en op de (mogelijke en onvermoede?) dwarsverbindingen met het werk van Foucault, Deleuze, queer-theoretici enzovoort. Dit onderzoek gebeurt in nauwe samenwerking met Herman Westerink met wie ik de ‘Freud Research Group’ animeer. Deze onderzoeksgroep komt tweejaarlijks samen in Parijs en (regelmatig) in het Freud-museum te Wenen. Recent publiceerden wij in dit verband Freud au cas par cas. Lectures philosophiques des cas freudiens (éd. G. Ribault), de eerste Engelse vertaling van de eerste editie van Freuds Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie (Verso books) en een bundel over Deconstructing normativity (Routledge). In 2016 werd ik ten slotte tot buitengewoon hoogleraar benoemd aan de Universiteit van Pretoria.

 

COLUMN

 

De oer-Nederlandse traditie van meertaligheid
door Alisa van de Haar (Rijksuniversiteit Groningen)

Al sinds de middeleeuwen staan de bewoners van de lage landen bekend om hun indrukwekkende talenkennis. In reisverslagen uit voorgaande eeuwen uiten auteurs niet zelden hun bewondering voor de vaardigheid van de bevolking (mannen en vrouwen) om zich niet alleen in het Nederlands maar ook in het Frans, Duits en soms ook Italiaans uit te drukken. Maarten Luther verwees zelfs naar een populair spreekwoord over de Nederlandse meertaligheid: al zou je een Nederlander in een zak door Frankrijk en Italië dragen, bij thuiskomst zou hij beide talen vloeiend spreken.
Zestiende-eeuwse humanisten als Abraham Mylius en Johannes Goropius Becanus, die beargumenteerde dat het Nederlands van Antwerpen de beste en oudste taal ter wereld was, gingen actief op zoek naar een mogelijke oorzaak van de wonderlijke talenkennis van de Nederlanders (door Mylius ‘talensponzen’ genoemd). Ze concludeerden dat de Nederlandse taal zelf er een belangrijke rol in speelde. Het zou een gematigde taal zijn die haar sprekers in staat stelde om gemakkelijk de klanken van andere talen te leren en zonder accent uit te spreken.

Lees verder op de website

 

ONDERZOEK

 

Onderzoeksnieuws
In januari werd bekend dat aan KFN-directeur Alicia Montoya een Ammodo award is toegekend voor haar onderzoek naar leescultuur tijdens de Verlichting. Het betreft een prijs van de KNAW voor ongebonden fundamenteel onderzoek. U kunt er meer over lezen op www.ru.nl en in een interview met NRC.
Wij feliciteren KFN-lid Lotte Jensen (Radboud Universiteit) met de toekenning van een VICI-subsidie voor een onderzoeksproject over de invloed die rampen hebben op samenlevingen. Jensen publiceerde eerder over de Nederlandse identiteitsvorming in de Franse tijd (Verzet tegen Napoleon, 2013). Lees meer.

 

 

Symposium Franse kunstenaarsboeken
In juni verschijnt een themanummer van RELIEF (Revue électronique de littérature française) over geïllustreerde teksten. Een deel van de artikelen is gewijd aan Franse kunstenaarsboeken uit de Collectie Koopman. Het nummer wordt op donderdagmiddag 29 juni gepresenteerd in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Naast enkele auteurs van de RELIEF-artikelen zal schrijfster Bregje Hofstede een bijdrage leveren. Zij deed in het kader van het Louis Koopman stipendium onderzoek naar het gebruik van handschrift in kunstenaarsboeken. Nadere informatie over het programma en aanmelding leest u in de volgende editie van deze nieuwsbrief.

 

 

KFN-jaarcongres: Politieke cultuur in de Franstalige wereld
Sinds de oprichting van het KFN in 2013 hebben we ieder jaar een publiekscongres georganiseerd over een thema dat relevant is voor een brede doelgroep (wetenschappers, tolken/vertalers, docenten, studenten). In dit jaar van verkiezingen en wereldwijde politiek-ideologische spanningen hebben we gekozen voor het thema ‘politieke cultuur’. Aan het congres wordt meegewerkt door wetenschappers die gespecialiseerd zijn in historische of actuele vraagstukken rond dit onderwerp. Ook zal er een ronde tafel worden gehouden met een aantal journalisten die werken in de Franstalige wereld. Het programma van het congres wordt later bekend gemaakt, maar noteert u alvast de datum: 22 september 2017 (locatie: Radboud Universiteit Nijmegen).

 

 

Prix Descartes-Huygens
De Nederlandse maritiem historicus Louis Sicking en de Franse gedragseconoom Olivier l’Haridon hebben de Descartes-Huygensprijs 2016 gewonnen voor hun excellente onderzoek en hun bijdrage aan de Frans-Nederlandse samenwerking. Het prijzengeld van € 23.000 is bestemd voor een verblijf als gastonderzoeker in Nederland of Frankrijk.
Louis Sicking (1966) is universitair docent geschiedenis aan de Universiteit Leiden en bijzonder hoogleraar geschiedenis van het volkenrecht aan de Vrije Universiteit. Met Nederland als uitgangspunt analyseert hij de maritieme ontwikkeling van de landen aan de Atlantische kant van Noordwest-Europa. Hij put daarbij uit de kennis van scheepvaarttechnieken, scheepsbouw, zeeoorlogvoering en maritieme economie.
Olivier l’Haridon (1972) is hoogleraar economie in Rennes. Hij combineert arbeidseconomie en besliskunde met onderzoek in de experimentele economie en doet onderzoek naar de perceptie op de kosten en effecten van interventies in de gezondheidszorg.
Prix d’Amsterdam
Le Prix d’Amsterdam, attribué par l’ambassade des Pays-Bas en France et par le Réseau Franco-Néerlandais, a pour objectif de récompenser tous les deux ans ans un/e étudiant/e français/e afin de l’inciter à poursuivre des recherches scientifiques sur la culture, l’histoire, la politique et/ou la langue néerlandaises aux Pays-Bas.
La dotation de ce prix d’excellence est de 15.000 €. La remise officielle a lieu à la résidence de l’Ambassadeur des Pays-Bas en France. Sont éligibles des étudiant/es et jeunes diplômé/es français/es en histoire, histoire de l’art, lettres, langue et culture, sciences politiques, sociologie, anthropologie, philosophie, droit, économie, journalisme, géographie, urbanisme, architecture, arts, psychologie et éducation.
Vous pouvez poser votre candidature jusqu’au 31 mars 2017. Pour de plus amples informations sur l’appel à candidatures, la procédure et le dépôt des dossiers, cliquez ici.

 

 

AUP-reeks Languages and Culture in History
Amsterdam University Press heeft een nieuwe boekserie gelanceerd: Languages and Culture in History. In deze serie wordt de rol van vreemde talen bestudeerd in het vormgeven van de taalkundige en culturele erfenis van Europa. Het Frans neemt een prominente plaats hierbij in, zoals blijkt uit de eerste uitgaven. De serie staat onder eindredactie van Willem Frijhof (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Karène Sanchez (Universiteit Leiden).
Voorstellen tot nieuwe bijdragen (zowel monografieën als bundels) zijn van harte welkom. Voor meer informatie over deze nieuwe serie en hoe een voorstel te doen voor een nieuwe bijdrage, vindt u op de site van Amsterdam University Press.

 

 

Bundel French as Language of Intimacy in the Modern Age
Het eerste deel in de hierboven aangekondigde AUP-reeks bestudeert hoe het Frans  in de 18e-19e eeuw buiten Frankrijk werd gebruikt in dagboeken, memoires en privé-correspondentie van onder andere Russen, Italianen, Egyptenaren, Nederlanders en anderen. De bundel bevat de volgende artikelen:

  • Introduction, Marie-Christine Kok Escalle & Madeleine van Strien-Chardonneau
  • Le français langue seconde, langue de la relation intime, de la relation à soi et à l’autre, Madeleine van Strien-Chardonneau & Marie-Christine Kok Escalle
  • Vertu versus Deugd. Noble Women and the French language in the Eastern Netherlands around 1600, Sophie Reinders
  • Correspondance de Gijsbert Karel van Hogendorp (1763-1834) avec sa mère Carolina van Haren (1741-1812). Une formation morale, intellectuelle et sociale par le biais du français, langue seconde, Madeleine van Strien-Chardonneau
  • Le français langue de l’intime dans la correspondance de la comtesse d’Albany (1752-1824), Francesca Piselli
  • Seduction, introspection, experimentation. The epistolary code switching of Giustiniana Wynne, Nancy Isenberg
  • The French language in the Diaries of Olga Davydova. An example of Russian-French Aristocratic Bilingualism, Michèle Debrenne
  • Les Souvenirs du jeune Hora Siccama (1854-1858). De l’exercice de style à l’expression de soi, Marie-Christine Kok Escalle
  • ‘Intimate’ Notes from Hell. Gallipoli Diaries by Tevfik Rıza Bey (1914-1916), Hanife Güven & Devrim Çetin Güven
  • Writing in French. İzzet Melih Devrim (1887-1966) and his Leïla (1912), Banu Öztürk

 

ONDERWIJS

 

Le français voyage 
Marion, de reizende taalassistente Frans, heeft haar eerste ronde bezoeken aan scholen die meedoen aan het programma Le français voyage, beëindigd. Het belangrijkste doel van dit project, dat wordt georganiseerd door La Table ronde pour le français, is om leerlingen te motiveren en te stimuleren in het leerproces van de Franse taal, door middel van twee ontmoetingen met een jonge Franstalige, rondom interactieve activiteiten.
Het thema van dit jaar, ‘Les ados!’, is daarom opgedeeld in ludieke en concrete activiteiten die worden uitgevoerd in kleine groepjes en waarbij het accent ligt op mondelinge communicatie. Tijdens twee bezoeken aan ongeveer vijftig klassen, begeleidt Marion de leerlingen in het maken van een Franstalig toneelstuk, lied of gedicht, dat ze kunnen opvoeren tijdens de wedstrijd Le français voyage die plaatsvindt op 15 maart. Volg de avonturen van de jongeren op Facebook.

 

 

Mois de la francophonie
De maand maart staat traditiegetrouw in het teken van de francophonie. In Nederland worden tientallen activiteiten georganiseerd door het Institut Française, de Alliance Française en andere organisaties die de Franse taal in Nederland vertegenwoordigen.
Zo is er een thema-avond over ‘La francophonie numérique’ (Den Haag, 7 maart), een Dictée de la Francophonie (Amsterdam, 18 maart) en natuurlijk de finale van het Concours de la chanson française (Den Haag, 19 maart). In Groningen wordt de Journée de la francophonie (22 maart) gevierd met een interessante themadag waaraan Michel Boiron (Cavilam) en Bernard Magnier (Actes Sud) meewerken.
Vermeldenswaardig is ook het bezoek van de bekende Franse auteurs David Foenkinos (Amsterdam, 21 maart) en Philippe Claudel (Amsterdam, 24 maart).
Download het complete programma hier.
Congres Frans
Op 24 en 25 maart 2017 vindt in Noord­wij­ker­hout weer het tweejaarlijkse Nationaal Congres voor Leraren Frans plaats, met als thema ‘Le français, ça marche!’ Met deze optimistische titel wil de congres­com­missie een positief beeld neerzetten van het onderwijs in de Franse taal en docenten inspireren tot een hernieuwd élan.
De KFN-bestuursleden zullen tijdens het con­gres op verschillende manieren van zich laten horen. Anièce Lawniczak en Maaike Koffe­man verzorgen namens de Ronde Tafel Frans een presentatie over de Dag van de Franse taal. Alicia Montoya zal samen met de andere leden van de Visiegroep Frans een atelier houden over het creëren van draagvlak voor het schoolvak Frans.
Op zaterdag is het Kenniscentrum Frankrijk-Nederland met een stand aanwezig op de marché off.
Meer informatie: www.congresfrans.nl.

 

 

Nascholing voor docenten Frans VO, MBO & HBO: vakinhoudelijk en ICT
Bureau MVT Nascholing organiseert vóór de zomervakantie nog vier korte workshops:
– La littérature ultracontemporaine (15 mei)
Dr. E. Radar (Univer­siteit Leiden / Radboud Universiteit) bespreekt de meest recente trends in de Franse literatuur, spraakmakende werken, de literatuur in de media en op het witte doek.
– Digitale toetsen en studiewijzers opstellen voor de MVT-les (31 mei)
Tijdens deze workshop bouwt 2 gebruiksklare frames die u met uw eigen materiaal kunt vullen. De frames kunt u hergebruiken en eventueel delen met collega’s. Docent: Bertrand Dibandjo (docent Frans en trainer ICT toepassingen in de les).
– Transformations du français, enrichissement ou appauvrissement ? (12 juni)
Aan de orde komen: verandering in spelling, uitspraak en zinsbouw, nieuwe uitdrukkingen, anglicismen en nieuwe taalvariaties. Docent: Agnes Mansour (Universiteit Leiden / UvA).
– La France du XXIème siècle (20 juni)
Deze workshop geeft een update over de Franse maatschappij en hedendaagse politiek, inclusief taalpolitiek en de meest recente gebeurtenissen. Docent: dr. E. Radar.
Kijk voor meer informatie op  www.mvt-nascholing.nl

 

 

Gastlessen door Olivier van Beemen
Schrijver en journalist Olivier van Beemen was tien jaar lang correspondent in Parijs. Sinds hij weer in Nederland woont geeft hij regelmatig gastlessen op scholen door het hele land. Hij geeft inzicht in het hedendaagse Frankrijk en vertelt over het belang van onze geliefde taal daarbuiten, op basis van eigen ervaringen in de Franstalige wereld (vooral Afrika).
Of het nu om een volle aula gaat of meerdere klassen achter elkaar, Olivier richt zich tot alle leeftijden en alle niveaus. Hij wordt het vaakst gevraagd op het moment dat leerlingen moeten kiezen of ze Frans willen houden of niet en wijst hen erop dat de taal ‘nuttiger’ is dan menigeen vermoedt. Onlangs organiseerde hij ook voor het eerst een workshop voor een sectie Frans tijdens een studiedag.
Olivier heeft aangegeven dat hij in de toekomst iets vaker dergelijke voorlichting zou willen geven. Hij vraagt daarvoor een bescheiden vergoeding en is direct benaderbaar via oli4vb@gmail.com.
“Olivier weet het belang van Frans helder én met kennis van zaken over te brengen, een geweldig inspirerende presentatie!”

Jimy Wiggers,
Carmel College (Oldenzaal)

 
“Olivier heeft ons een zeer informatieve workshop gegeven, waarna we allemaal erg geïnspireerd naar huis gingen, een aanrader!”

Annemieke Haarlem
ORS Lek en Linge
(Culemborg)

 

 

Brochure ‘Étudier en France après le baccalauréat’
Fruit d’une coopération entre Campus France et l’AEFE, deux opérateurs du ministère des Affaires étrangères et du Développement international, cette brochure est mise à disposition des élèves, de leurs familles et des équipes éducatives des établissements d’enseignement français à l’étranger, en libre téléchargement.
Véritable mémento à destination des élèves et de leur famille, cette brochure dresse un panorama de l’enseignement supérieur en France, avec les moyens d’accès et les modalités d’inscription. Chacune des parties apporte des informations spécifiquement liées à la situation des futurs bacheliers du système français vivant à l’étranger. Ces éléments permettent de connaître l’ensemble des démarches nécessaires pour venir étudier en France après le baccalauréat. Télécharger la Brochure.

 

TOLKEN / VERTALERS

 

Studiedag juridisch vertalen
Op zaterdag 1 april 2017 organiseert het KFN in samen­werking met de SIGV voor de vierde keer een studiedag voor tolken en vertalers in Utrecht. Vanwege het succes van de studiedag over strafrecht met Armand Héroguel en Jean-Yves Maréchal (univer­siteit van Lille) wordt deze opnieuw aangeboden. Voor het complete programma en aanmelding kijkt u op www.sigv.nl.
Workshop Literair vertalen
Op dinsdag 16 mei 2017 organiseert het KFN een avond over literair vertalen, met medewerking van Jeanne Holierhoek, Carlijn Brouwer en Eva Wissenburg. De avond wordt gehouden in Lux (Mariënburg 38-39, Nijmegen) en duurt van 19.30 u tot 21.30 uur. Entreeprijs: 7,50 euro. Belangstellenden kunnen zich aanmelden per mail via frankrijk@let.ru.nl.

 

PUBLICATIES

 

Marie-Christine Kok Escalle & Madeleine van Strien-Chardonneau (red.), French as Language of Intimacy in the Modern Age / Le français, langue de l’intime à l’époque moderne et contemporaine. Amsterdam: AUP, 2016.

Karène Sanchez & Willem Frijhoff, Linguistic and Cultural Foreign Policies of European States: 18th-20th centuries. Amsterdam: AUP, 2016.

Karène Sanchez, Marie Christine Kok Escalle, Willem Frijhoff (red.)., Multilingualism, Nationhood and Cultural Identity: Northern Europe 16th-19th Centuries, Amsterdam: AUP, 2016.

Rozanne Versendaal, ‘Le voyage au service d’une peinture de la France et des Français : Maxime Du Camp en Hollande.’ RELIEF 10(2), 2016, p. 46–59.

COLOFON

 

Kenniscentrum Frankrijk-Nederland
Iedereen die zich beroepshalve bezighoudt met de Franse taal of de Franstalige wereld kan zich aanmelden als lid van het KFN. Indien gewenst vermelden wij uw naam in onze openbare ledenlijst.

Bestuur
Het dagelijks bestuur van het KFN wordt gevormd door Alicia Montoya (Radboud Universiteit, directeur), Jenny Doetjes (Universiteit Leiden), Alisa van de Haar (Rijksuniversiteit Groningen), Maaike Koffeman (Radboud Universiteit), Anièce Lawniczak-Heijnen (Table ronde pour le français) en Pol van de Wiel (Radboud Universiteit).

Nieuwsbrief
Deze nieuwsbrief verschijnt 4 maal per jaar en wordt toegezonden aan ruim 500 KFN-leden. Naast onze eigen activiteiten vermelden we graag uw publicaties, evenementen en andere initiatieven op het gebied van de Franse taal en cultuur. Kopij kan worden gemaild naar frankrijk@let.ru.nl.